Faalangst en hoogbegaafde kinderen

Veel hoogbegaafde leerlingen worden niet op jonge leeftijd uitgedaagd en blijven in hun comfortzone. Hierdoor leren ze niet de juiste leerstrategieën. Daar komt nog bij dat de meeste hoogbegaafde kinderen een zekere aanleg hebben voor perfectionisme; de drang om het zo goed mogelijk te doen.

Een ander element van het denken van faalangstige kinderen is hun mindset. Kinderen met faalangst hebben vaak een vaste, ‘fixed’ mindset. Ze vermijden uitdagingen en geven snel op bij tegenslag. Hun grootste angst is falen, afgewezen worden en verliezen.

Hoe herken ik faalangst bij m'n kind?

Faalangst begint vaak met perfectionisme. Dit perfectionisme krijgt een deuk wanneer hoogbegaafde kinderen, door gebrek aan de nodige vaardigheden, uiteindelijk toch fouten gaan maken. Deze nieuwe ervaring :‘ik kan het niet’, kan ervoor zorgen dat het kind faalangst gaat ontwikkelen.

Het herkennen van faalangst is niet altijd gemakkelijk, wel zijn er een aantal signalen waaraan faalangst herkent kan worden.

Kenmerken van faalangst

  • Heeft buikpijn/hoofdpijn/voelt zich niet lekker, vlak voor een prestatiemoment zoals een toets, presentatie etc.
  • Reageert emotioneel wanneer iets niet lukt. 
  • Probeert onder taken uit te komen die hij/zij lastig vindt. 
  • De leerling ontwikkelt een negatief zelfbeeld en neemt hierdoor geen initiatief in de klas, geeft snel op en gaat nauwelijks sociale contacten aan.
  • De leerling gedraagt zich ofwel erg teruggetrokken en stil, of erg nerveus en beweeglijk.
  • Een faalangstig kind besteedt veel tijd en energie aan het bedenken hoe mislukkingen kunnen worden vermeden. 
  • Als de opdracht slaagt, wordt de reden van dat succes aan anderen of aan geluk toegeschreven.
  • De leerling schrijft falen wel aan zichzelf toe.
  • Het kind denkt, dat hij de enige is die faalt bij een bepaalde opdracht.

Meer signalen van faalangst

  • Je kind is teruggetrokken of verlegen, durft niet goed initiatief te nemen.
  • Uitstelgedrag of opgeven als iets moeilijk wordt.
  • Nervositeit voor opdrachten die moeilijk zijn.
  • Snel opgeven: 'Dat lukt toch niet!'
  • Geen vertrouwen in eigen kunnen: 'Dat kan ik niet!'
  • Goede prestaties afschuiven op geluk en niet op eigen kunnen baseren.
  • Piekeren. Hoge drempels.

De gevolgen van faalangst

Als faalangst bij een kind blijft bestaan kan dit op latere leeftijd zorgen voor een hardnekkig negatief zelfbeeld. Weinig vertrouwen in eigen kunnen en de makkelijkste weg kiezen worden dan de norm. Hiermee komt een kind als het ware 'vast' te zitten en zal vaak vluchtgedrag vertonen zodra iets tegen zit. Zo komen onderpresteerders vaak terecht in banen die onder hun niveau zitten. Hoewel dat makkelijk lijkt is er zonder uitdaging geen plezier te vinden in het werk wat ze doen. 

Het is dus belangrijk om te zorgen dat faalangst vroeg herkent wordt. Zo zorgen we er voor dat je kind geen uitdagingen uit de weg gaat en ook later in het leven geluk vindt in werk en hobby.

Begeleiding van faalangstige kinderen

De begeleiding van faalangstige kinderen zal zich focussen op het leren van fouten maken, relativeren en het omzetten van falen in succes. Met een gezonde houding tegenover falen zorgen we er voor dat je kind een groeimindset krijgt. Fouten worden niet meer gezien als falen, maar als leermomenten waarmee het de volgende keer juist wel goed gaat.

Wil je meer weten over mijn begeleiding? Stuur me gerust een berichtje of maak een afspraak voor een kennismakingsgesprek om te kijken of we iets voor elkaar kunnen betekenen.