Hoogbegaafde kleuters

Is mijn kleuter hoogbegaafd?

Bij kleuters spreken we formeel nog niet over hoogbegaafdheid maar wordt de term ‘ontwikkelingsvoorsprong’ gehanteerd. Dat betekent niet dat kleuters niet hoogbegaafd zouden kunnen zijn. Het voorzichtige gebruik van de term ontwikkelingsvoorsprong doen we alleen omdat juist in deze periode de voorspellende waarde van een intelligentieonderzoek beperkt is (Drent & van Gerven, 2004; Peters, 2007).

Kleuters met ontwikkelingsvoorsprong

Kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong krijgen vaak complimenten als 'wat knap van jou', 'je bent de beste van de klas'. Je moet waakzaam zijn wanneer een kleuter geen nieuwe uitdagingen aan wil gaan, faalangstig is of perfectionistisch, dit lijkt misschien geen 'slimme kleuter'. Juist kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong laten dit gedrag zien als ze in een vaste mindset zitten, bij de veel van hen is dat het geval. Ze ontlopen de moeilijkere opdrachten, want stel dat ze het niet kunnen. Dan zijn ze niet meer slim.

De ontwikkeling van hoogbegaafde kinderen loopt vaak voor op die van hun leeftijdgenoten. Ze leren zichzelf bijvoorbeeld al heel jong lezen of weten als klein kind al alles over planeten. Natuurlijk worden kinderen hier vaak om geprezen, maar de kans is groot dat deze complimenten gericht zijn op hun intelligentie en het gemak waarmee ze leren, met andere woorden: op vaste eigenschappen. Daarbij ervaren ze door hun hoge intelligentie vaak weinig uitdagingen, waardoor ze gewend zijn ergens weinig moeite voor te doen. Door regelmatig dit soort ervaringen op te doen, ontwikkelen zij eerder een vaste mindset.

Bovendien zijn kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong vaak al op heel jonge leeftijd in staat om kritisch naar zichzelf te kijken. Ze zijn zich bewust van zichzelf in de omgeving en kunnen zichzelf al vroeg met anderen (grotere kinderen of volwassenen) vergelijken. Wanneer ze zien dat anderen dingen kunnen die zijzelf nog niet beheersen, kunnen ze zich dom of niet goed genoeg gaan voelen en zich gaan schamen voor de fouten die ze maken. Je kunt je voorstellen dat de kans dat een kleuter met een ontwikkelingsvoorsprong een vaste mindset ontwikkelt, groot is. In de praktijk zie je dan ook regelmatig gedrag dat past bij de vaste mindset.

Er zijn kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong die het vreselijk vinden om verrijkingsopdrachten te maken en die hun opdrachten zo diep mogelijk in hun laatje verstoppen of alleen de gemakkelijke opdrachten maken. Voor hen is het erg belangrijk om te weten dat dit niets te maken heeft met hun intelligentie, maar met hun inzet en aanpak bij de taken.

Het is belangrijk dat slimme kleuters vroegtijdig (h)erkent worden en uitdagend speel-/leermateriaal krijgen aangeboden waarbij ze uit hun comfortzone worden gehaald. Zo leren ze op jonge leeftijd met fouten omgaan en zich in te spannen om een taak te volbrengen. Als een slimme kleuter op de juiste manier wordt begeleid en uitgedaagd, wordt onderpresteren voorkomen en gaat je kind met plezier naar school.

Kenmerken van een kleuter met een ontwikkelingsvoorsprong:

• Andere interesses heeft

• Thuis gedetailleerde poppetjes kan tekenen maar op school alleen krastekeningen maakt, omdat de juf de klasgenoten een compliment geeft voor de krastekening

• Eerder rolvast is in de poppenhoek en halverwege het spel verontwaardigd of verdrietig is als de groepsgenoot zich niet aan de rol houdt. En dan wordt er gezegd: uw kind is sociaal-emotioneel nog niet zover

• Clownesk gedrag of probleemgedrag vertoont, omdat je kind behoefte heeft om erbij te horen

• Geen uitdaging heeft en daardoor faalangst ontwikkelt

• Nooit tevreden is met de gemaakte tekening

• Ondiplomatiek gedrag laat zien

Hoogbegaafde kleuters begeleiden

Na een kennismakingsgesprek met ouders, kind en eventueel school, werken wij met een persoonlijke aanpak op maat. Het kind staat hierbij centraal en dit wordt ondersteund door ouders en de groepsleerkracht. Hierbij ligt de focus op het aanleren van belangrijke vaardigheden waar het kind ook in de verdere schoolloopbaan van kan profiteren. De vaardigheden die we het kind aanleren zullen er dus voor zorgen dat hij/zij ook later zelfstandig zijn/haar talenten kan ontwikkelen.