Hoogbegaafd kind

Hoogbegaafde kinderen kunnen lastig zijn voor hun omgeving, ze kunnen druk zijn of teruggetrokken omdat ze niet begrepen worden. Het kan dus voor jou als ouders ook moeilijk zijn om te zien wat er aan de hand is en hoe je het beste kun helpen.

Als leerkracht zie je geen voorsprong maar een gedragsmatig lastig kind of een kind, dat niet oplet of steeds zegt dat school saai is.

Wat is hoogbegaafdheid

Strikt genomen hebben kinderen die hoogbegaafd zijn, een IQ van 130 of hoger. Maar hoogbegaafdheid heeft ook te maken met de aanleg om tot uitzonderlijke prestaties te komen. Het gaat dus om een bijzondere manier van denken en van doen. Hoogbegaafdheid is voor een groot deel erfelijk, maar ook ouders die niet hoogbegaafd zijn, kunnen hoogbegaafde kinderen krijgen.

Hoogbegaafde kinderen hebben vaak al op jonge leeftijd een ontwikkelingsvoorsprong op leeftijdsgenootjes. Met name in intellectueel opzicht.

Als een kind hoogbegaafd is, betekent dat echter niet automatisch dat het ook uitzonderlijk presteert. Er zijn veel kinderen die hoogbegaafd zijn en op school juist onderpresteren. Soms wordt de hoogbegaafdheid mede daarom niet herkend.

Er zijn nog steeds mensen die denken dat hoogbegaafde kinderen altijd topprestaties laten zien. En dat is zeker niet altijd het geval. Dat heeft te maken met hun persoonlijkheidskenmerken

Misvattingen over hoogbegaafdheid

Als een kind hoogbegaafd is, betekent dat echter niet automatisch dat het ook uitzonderlijk presteert. Er zijn veel kinderen die hoogbegaafd zijn en op school juist onderpresteren. Soms wordt de hoogbegaafdheid mede daarom niet herkend.

Er zijn nog steeds mensen die denken dat hoogbegaafde kinderen altijd topprestaties laten zien. En dat is zeker niet altijd het geval. Dat heeft te maken met hun persoonlijkheidskenmerken

Hoogbegaafdheid in de wetenschap

Veel wetenschappers gebruiken 'een model' als ze op een beknopte manier willen laten zien waar het bij hoogbegaafdheid om draait. Volgens Renzulli beschikt een hoogbegaafde over buitengewone capaciteiten (een IQ boven 130), een grote motivatie en creativiteit.

Mönks breidt dit model uit met het belang van omgevingsfactoren. Volgens dit model is de houding en de inbreng van het gezin, de school en de vrienden bepalend voor het tot uiting komen van de buitengewone capaciteiten van een kind.

Zoals eerder beschreven leggen veel wetenschappelijke modellen de nadruk vooral op de cognitieve elementen van hoogbegaafdheid. Maar wetenschappers en psychologen zijn er inmiddels van overtuigd dat er ook sprake is van bepaalde overeenkomstige persoonlijkheidseigenschappen bij hoogbegaafden. Prof. dr. T. Kieboom vat deze kenmerken samen in 'het zijnsluik'

Kenmerken hoogbegaafde kinderen

Sterke punten

  •  Hoge intelligentie (IQ hoger dan 130)
  •  Vroege ontwikkeling / ontwikkelingsvoorsprong
  •  Uitblinken in meerdere gebieden
  •  Gemakkelijk kunnen leren
  •  Goed leggen van (causale) verbanden
  •  Makkelijk kunnen analyseren van problemen
  •  Maken van grote denksprongen
  •  Voorkeur voor abstractie
  •  Hoge mate van zelfstandigheid
  •  Brede of juist specifieke interesse/ hoge motivatie /veel energie
  •  Creatief /origineel
  •  Perfectionistisch
  •  Apart gevoel voor humor
  •  Hoge mate van concentratie

 

Minder leuke kanten:

  • Je bent snel verveeld op school, op het werk, of in sociale contacten. De hoge intelligentie zorgt ervoor dat je veel dingen snel oppikt, maar dat je weinig mensen ontmoet die even snel denken. Als je in je omgeving veel 'snelle denkers' hebt, verdwijnt dit nadeel meestal.
  • Je wordt niet of moeilijk sociaal aanvaard. Dit kan bijvoorbeeld komen doordat je zinnen van anderen afmaakt, dingen denkt en zegt die 'bizar' gevonden worden, of je liever niet aansluit bij de activiteiten van anderen.
  • Je bent extra gevoelig voor indrukken. Hoog sensitiviteit zorgt ervoor dat bijvoorbeeld harde geluiden, agressieve beelden, of onrecht je meer dan gemiddeld uit je psychische evenwicht kunnen halen.

Hoog intelligente personen hebben natuurlijk niet allemaal deze problemen. Dat is grotendeels het gevolg van al dan niet leren omgaan met hun hoge intelligentie in een sociale context.